NAMIK KEMAL (1840-1888)

Tanzimat şiirinin en coşkulu, heyecanlı ve en gür sesli şairidir. “Vatan Şairi” olarak ün kazanmıştır.

Namık Kemal edebiyatı halkı eğitmek ve düşüncelerini yaymak için bir araç olarak kullanmıştır.

Siyasal nedenlerden dolayı çeşitli yerlere sürgüne gönderilmiştir.

Şiirde eski nazım biçimlerini kullanarak “hürriyet, vatan, hak, kanun” gibi yeni konuları işlemiştir.

Divan edebiyatını şiddetle eleştirmiştir.

Şiirlerinde aruz ölçüsünü kullanmış, hece ölçüsünü de denemiştir.

Toplum için sanat düşüncesiyle yazan sanatçının nesri, şiirlerinden daha üstündür.

Nesirlerinin en önemli özelliği hitabet havası taşımasıdır.

Tiyatroyu halkı eğitmesinde bir araç olarak görmüş ve görüşlerini “Tiyatro bir eğlencedir; fakat eğlencelerin en faydalısıdır.” şeklinde dile getirmiştir. Onun tiyatro ile ilgili görüşlerini bazı makalelerinden ya da Celaleddin Harzemşah Mukaddimesinden öğrenmek mümkündür. (2006 ÖSS)

Tiyatrolarında günlük konuşma dilini kullanmıştır. Romantizmin etkisinde yazdığı tiyatrolarında konuları tarihten ve günlük olaylardan almıştır. Tiyatroları genellikle sahnelenmeye uygun değildir.

Çok çeşitli alanlarda beş yüze yakın makale yazmıştır.

Ahmet Mithat Efendiyle birlikte döneminin en önemli romancısıdır.

Romantizmin etkisiyle yazdığı romanları sanatlı bir dille yazılmış ve teknik bakımdan zayıftır.

Eserleri şunlardır:

Vatan Yahut Silistre: Sahnelenen ilk tiyatrodur. Toplumumuzun bozulan moralini düzeltmek için yazılan bu oyun sahnelenince Namık Kemal, Magosa’ya sürülmüştür. Eserde vatan sevgisi anlatılır. Diğer tiyatroları Akif Bey, Gülnihal, Zavallı Çocuk, Kara Bela, Celaleddin Harzemşah

    *Celaleddin Harzemşah adlı oyununun önsözünde tiyatro ile ilgili görüşlerini açıklamıştır. Eser oynanmak için değil okunmak için yazılmıştır.

İntibah: İlk edebi romandır. Sergüzeşt-i Ali Bey olarak da tanınan bu romanda Ali Bey’in evlilik macerası anlatılır. Cariyelik konusu üzerinde de durulur. İyi ve kötü tipler şeytana ya da meleğe taş çıkartacak niteliklere sahiptir. Yazar kahramanlara karşı açıkça taraf tutar.

Cezmi: İlk tarihi romandır. İran’da saray çevresindeki taht kavgası anlatılır. 17.yy Türk-İran savaşını konu alır.

Tahrib-i Harabat: İlk eleştiridir. Ziya Paşa’nın Divan şiirini övdüğü “Harabat” adlı eseri eleştirir. Ziya Paşa’ya yönelik eleştirilerini “Takip” adlı eseriyle sürdürür.

Renan Müdafaanamesi (Eleştiri), İrfan Paşa’ya Mektup (Eleştiri), Kanije (Tarih), Silistre Muhasarası (tarih), Osmanlı tarihi (tarih), Devr-i İstila (tarih), Barika-i Zafer (tarih), Evrak-ı Perişan (tarih)…“Hürriyet Kasidesi” adlı şiiri meşhurdur.

İBRAHİM ŞİNASİ (1826-1871)

Tanzimat Edebiyatında yeniliklerin öncüsüdür. Devlet tarafından eğitim amacıyla Fransa’ya gönderilir.

Edebiyatımızda ilk şiir çevirisi, ilk yerli tiyatro eseri, ilk makale, ilk özel gazete ona aittir.

Noktalama işaretlerini ilk kullanan odur.

Edebiyatımızda “halk, vatan, millet” kavramlarını ilk kullanan sanatçıdır.

İlk folklor incelemesini yapan da odur.

Mustafa Reşit Paşa’nın desteği ile yurt içinde değişik görevlerde bulunur.

Şiirlerinde konu birliğine ve bütün güzelliğine önem vermiştir.

Düşüncelerini yalın ve açık bir anlatımla söylemeye, konuşma dilini yazı dili haline getirmeye çalışmıştır.

Klasisizm akımından etkilenmiştir.

Tanzimat edebiyatını başlatan, Batı edebiyatı yolunda ilk eserler veren Şinasi’nin Türk edebiyatındaki asıl önemi sanatçı kişiliğinden değil, öncülüğünden kaynaklanır. Eserleri şunlardır:

Şair Evlenmesi İlk tiyatrodur. Görücü usulü evliliği eleştirir. Bir töre komedisidir. Şair Müştak Bey’in Kumru Hanımla görücü usulü evliliği anlatılır. Ortaoyunu geleneğinden de yararlanılır.

Tercüme-i Manzume: Fransız şiirinden çeviriler

Durub-ı Emsal-i Osmaniye: Türk atasözlerini derlediği eseridir. İlk folklor çalışmasıdır.

Müntahabat-ı Eş’ar: Kendi şiirinden seçmeler.

Tercüman-ı Ahval: İlk özel gazetedir. 1860’ta Agâh Efendiyle beraber çıkarmışlardır.

Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi: İlk makale

Tasvir-i Efkâr: 1862’de kendi çıkardığı gazetedir.

*La Fontaine’den fabl çevirileri vardır.